WGPPD (24/9/2026) – Bộ phim tài liệu “Phát Diệm – 125 năm Hồng ân và Sứ mạng”: ghi lại những dấu mốc, nhân vật và chứng tích tiêu biểu của một hành trình đức tin, như một lời tạ ơn và một ký ức chung của cộng đoàn Dân Chúa Phát Diệm.
GIÁO PHẬN PHÁT DIỆM – 125 NĂM HỒNG ÂN VÀ SỨ MẠNG
1901–2026
Năm Thánh Phát Diệm 2026, kỷ niệm 125 năm thành lập Giáo phận, là dịp cộng đoàn Dân Chúa cùng trở về với cội nguồn, nhìn lại hành trình lịch sử trong tâm tình tạ ơn Thiên Chúa, tri ân tiền nhân và ý thức trách nhiệm tiếp nối sứ mạng loan báo Tin Mừng.
Cha Alexandre De Rhodes -Đắc Lộ (1593–1660)
Trên miền đất Ninh Bình giàu truyền thống lịch sử và văn hóa, từ Hoa Lư, Tràng An, Tam Cốc – Bích Động đến vùng đất Phát Diệm, Thiên Chúa đã từng bước chuẩn bị một mảnh đất để hạt giống đức tin được gieo trồng. Ngày 19 tháng 3 năm 1627, cha Đắc Lộ cùng các linh mục Dòng Tên đặt chân tới Cửa Bạng. Từ đó, hạt giống Tin Mừng được gieo vào Đàng Ngoài và dần lan tới Phát Diệm. Qua bao thế hệ linh mục, tu sĩ và giáo dân, đặc biệt qua chứng tá của các vị tử đạo, hạt giống ấy bén rễ, lớn lên và sinh hoa kết trái.
Cha Phêrô Trần Lục, quen gọi là Cụ Sáu (1825–1899).
Đến thế kỷ XIX, Thiên Chúa đã chuẩn bị cho Phát Diệm một người thợ đặc biệt: cha Phêrô Trần Lục, quen gọi là Cụ Sáu (1825–1899). Sau những năm tháng lưu đày, được ơn Đức Mẹ chuyển cầu, ngài đã kiến tạo quần thể Phát Diệm, nơi nghệ thuật truyền thống Việt Nam hoà quyện với Đức tin Kitô giáo. Nhà thờ Lớn, Phương Đình và các công trình chung quanh không chỉ là những dấu ấn văn hóa độc đáo, mà còn là chứng tích của một đức tin đã bén rễ sâu trong lòng dân tộc.
Đức cha Alexandre Marcou Thành (1857-1939)
Năm 1901, Tòa Thánh thành lập Hạt Đại diện Tông tòa Duyên Hải Đàng Ngoài, đặt Đức cha Alexandre Marcou Thành làm vị Đại diện Tông tòa tiên khởi. Năm 1924, Hạt Đại diện Tông tòa được mang tên Phát Diệm; năm 1932, tách một phần để thành lập Hạt Đại diện Tông tòa Thanh Hóa.
Đức cha Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng (1868-1949)
Năm 1933, một dấu son trọng đại đã được viết vào lịch sử Phát Diệm và Giáo hội Việt Nam: Tòa Thánh bổ nhiệm cha Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng làm Giám mục phó Phát Diệm. Từ đây, Phát Diệm vinh dự trở thành nơi vị Giám mục bản quốc tiên khởi thi hành sứ vụ mục tử, mở ra một chặng đường mới trong lịch sử trưởng thành của Giáo hội Việt Nam.
Đến ngày 24 tháng 11 năm 1960, Toà thánh thành lập hàng Giáo phẩm Việt Nam, nhờ đó Phát Diệm được nâng lên hàng Giáo phận Chính tòa, với Đức cha Phaolô Bùi Chu Tạo là vị Giám mục chính tòa tiên khởi.
Thiên Chúa đã dẫn đưa Giáo phận Phát Diệm qua bao thăng trầm của lịch sử. Đặc biệt, sau cuộc di cư năm 1954, Giáo phận phải đối diện với những thử thách và biến động lớn. Nhưng giữa bao khó khăn, đức tin vẫn được gìn giữ, trao truyền và không ngừng lớn lên qua các thế hệ.
Năm 1988, trong số 117 vị Tử đạo Việt Nam được Đức Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên phong hiển thánh, có 5 vị tử đạo quê hương Phát Diệm, cách đặc biệt là vị thánh nữ duy nhất Anê Lê Thị Thành. Các ngài trở thành những chứng nhân tiêu biểu của đức tin, khơi dậy nơi cộng đoàn niềm tự hào về truyền thống đức tin và lời mời gọi mỗi thế hệ hôm nay tiếp nối chứng tá sống Tin Mừng giữa lòng dân tộc. Nhìn lại 125 năm, Giáo phận nhận ra dấu ấn của bàn tay Thiên Chúa trong lịch sử: Ngài chuẩn bị miền đất, con người và văn hóa để đón nhận Tin Mừng; nâng đỡ cộng đoàn vượt qua thử thách; và từng bước dẫn đưa Phát Diệm tiến về tương lai trong ân sủng và hy vọng.
Vì thế, Năm Thánh 2026 không chỉ là dịp nhìn về quá khứ, mà còn là lời mời gọi trở về với cội nguồn đức tin, tạ ơn vì hồng ân đã lãnh nhận, học hỏi gia sản được trao truyền và dấn thân tiếp nối sứ mạng. Vì thế, Đức cha Phêrô Kiều Công Tùng, Giám mục Phát Diệm đã hướng dẫn cộng đoàn giáo phận sống tinh thần năm thánh với ba định hướng: Cử hành – Học hỏi – Dấn thân.
Đỉnh cao của hành trình cử hành Năm Thánh là Thánh lễ Tạ ơn, được long trọng cử hành lúc 8 giờ sáng, thứ Bảy, ngày 26 tháng 9 năm 2026, với sự hiện diện của Đức Hồng y và quý Đức cha trong Hội đồng Giám mục Việt Nam, cùng đông đảo linh mục, tu sĩ và cộng đoàn Dân Chúa.
Đây không chỉ là một biến cố trọng đại của Năm Thánh, mà còn là dấu son ghi đậm trong hành trình 125 năm của Giáo phận Phát Diệm – một khoảnh khắc hiệp thông, tạ ơn và hồng ân, chắc chắn sẽ còn lưu lại sâu đậm trong ký ức của bao thế hệ.
Hơn nữa, trong năm ân sủng này, Phát Diệm được vinh dự đăng cai Đại hội Giới trẻ Giáo tỉnh Hà Nội lần thứ XXII với chủ đề “Đứng lên và bừng sáng!” (x. Is 60,1). Từ đây, thế hệ trẻ được mời gọi tiếp nối những trang sử đã được viết bằng đức tin, hy sinh và lòng trung thành, để cùng nhau viết tiếp câu chuyện Phát Diệm trong thời đại mới.
125 năm nhìn lại là một hồng ân để tạ ơn, một gia sản để trao truyền và một sứ mạng để tiếp nối.
Đó cũng là tâm tình của bộ phim tài liệu “Phát Diệm – 125 năm Hồng ân và Sứ mạng”: ghi lại những dấu mốc, nhân vật và chứng tích tiêu biểu của một hành trình đức tin, như một lời tạ ơn và một ký ức chung của cộng đoàn Dân Chúa Phát Diệm.
Tác giả: BTT Phát Diệm (phatdiem.org)
